Αρχική            Δίαιτα
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Η Δίαιτα στο Σακχαρώδη Διαβήτη

Η δίαιτα είναι ακρογωνιαίος λίθος στην πρόληψη και αντιμετώπιση του
ΣΔ. Εάν παραγνωρισθεί ο ρόλος της στην αντιμετώπιση του ΣΔ, η ρύθμιση, με οποιοδήποτε φάρμακο, ακόμα και με ινσουλίνη, καταρχήν δυσχεραίνεται και στη συνέχεια γίνεται ανέφικτη.
 
Δίαιτα στην πρόληψη του ΣΔ-2
Διαιτητικά μέτρα που έχουν τεκμηριωθεί* ως αποτελεσματικά για την
πρόληψη του ΣΔτ2 είναι:
• Μείωση των προσλαμβανόμενων θερμίδων, ώστε να μειωθεί το σωματικό βάρος κατά τουλάχιστον 5% επί υπέρβαρων και παχύσαρκων.
• Μείωση του ολικού λίπους σε <30% της ημερήσιας ενεργειακής πρόσλη-
ψης.
• Μείωση του κεκορεσμένου λίπους (συμπεριλαμβανομένων των trans λι-
παρών οξέων) σε <10% της ημερήσιας ενεργειακής πρόσληψης.
• Αύξηση της πρόσληψης φυτικών ινών (τουλάχιστον 25-35 g ημερησίως).
 
Δίαιτα στη θεραπεία του ΣΔ
Οι στόχοι της δίαιτας είναι να εξασφαλίσει:
• Την ενδεικνυόμενη ενεργειακή πρόσληψη, ανάλογα με το αν απαιτείται
μείωση, διατήρηση ή αύξηση του σωματικού βάρους.
• Την κατάλληλη ποιοτική σύνθεση του διαιτολογίου, προσαρμοσμένη ανάλογα και με τη συνύπαρξη άλλων παθολογικών καταστάσεων.
• Την αρμόζουσα κατανομή στο εικοσιτετράωρο, ιδιαίτερα στα ινσουλινοθεραπευόμενα άτομα.
 
Ισορροπία ενέργειας και σωματικό βάρος
• Για υπέρβαρα και παχύσαρκα άτομα (Δείκτης Μάζας Σώματος [ΔΜΣ] >25 kg/m2), η πρόσληψη ενέργειας πρέπει να μειωθεί κατά 500-1000 Kcal/ ημερησίως κάτω των υπολογιζόμενων ημερήσιων αναγκών του συγκεκριμένου ατόμου (Πίνακας 4.1) με στόχο ο ΔΜΣ να φθάσει στο 25 kg/m2 και εάν αυτό είναι δύσκολο τουλάχιστον να μειωθεί το σωματικό βάρος (ΣΒ) κατά 5 - 10%. Η παράλληλη αύξηση της κατανάλωσης ενέργειας (άσκηση) βοηθά σημαντικά στην επίτευξη του στόχου.
• Η ένταση και διάρκεια της σωματικής δραστηριότητας πρέπει να λαμβά-
νεται υπόψη όταν υπολογίζεται το ποσόν των θερμίδων του διαιτολογίου.
• Σημαντικός στόχος όταν έχει επιτευχθεί απώλεια ΣΒ είναι η μη ανάκτησή
του.
• Εκείνοι που είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι και δεν καταφέρνουν να χάσουν βάρος πρέπει να ενθαρρύνονται σθεναρά για τη λήψη μέτρων, ώστε να αποφευχθεί η περαιτέρω αύξηση του ΣΒ.
• Για εκείνους με ΔΜΣ εντός των συνιστώμενων ορίων για τους ενηλίκους
(18.5 - 25 kg/m2), δεν χρειάζεται συνήθως η χορήγηση οδηγιών που αφορούν την ενεργειακή πρόσληψη, αλλά μόνο την ποιοτική σύνθεση και την κατανομή στο 24ωρο.
 
Υδατάνθρακες
• Η πρόσληψη υδατανθράκων μπορεί να ποικίλλει μεταξύ 45% και 60% της προσλαμβανόμενης ενέργειας.
• Λαχανικά, όσπρια, φρούτα και δημητριακά ολικής αλέσεως θα πρέπει να
ενσωματωθούν στη διατροφή των ατόμων με ΣΔ-1 και ΣΔ-2. Όταν η πρόσληψη υδατανθράκων βρίσκεται στα ανώτερα όρια των συνιστώμενων, τότε είναι ιδιαίτερα σημαντικό να δοθεί έμφαση σε τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες και με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη.
• Δεν υπάρχουν στοιχεία που να δικαιολογούν συστάσεις για δίαιτα πολύ
χαμηλής περιεκτικότητας σε υδατάνθρακες για τα άτομα με ΣΔ.
• Σε άτομα που αντιμετωπίζονται με ινσουλίνη ή από του στόματος ινσουλινοεκκριτικά φάρμακα, ο χρόνος δράσης και η δόση των φαρμάκων θα πρέπει να συντονίζονται με την ποσότητα, το είδος και την ώρα λήψης των υδατανθράκων.
 
Φυτικές ίνες
• Τα άτομα με ΣΔ θα πρέπει να ενθαρρύνονται να καταναλώνουν φυσικές
τροφές που να είναι πλούσιες σε φυτικές ίνες.
• Η περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες των διαιτολογίων για την αντιμετώπιση του ΣΔ θα πρέπει ιδανικά να είναι πάνω από 40 g/ημέρα (ή 20 g/1000 kcal/ημέρα), οι μισές από τις οποίες θα πρέπει να είναι διαλυτές. Ευεργετική επίδραση όμως έχουν και μικρότερες ποσότητες, που γίνονται καλύτερα ανεκτές.
• Η καθημερινή κατανάλωση λαχανικών σε κάθε γεύμα, τουλάχιστον 3 φρούτων ημερησίως και 4 μερίδων οσπρίων την εβδομάδα, μπορεί να εξασφαλίσει την πρόσληψη των ελάχιστων απαιτούμενων ποσοτήτων φυτικών ινών.
• Τα δημητριακά που περιλαμβάνονται στο διαιτολόγιο θα πρέπει να είναι
ολικής αλέσεως και υψηλής περιεκτικότητας σε ίνες.
 
Σακχαρόζη και άλλα απλά σάκχαρα
• Μέτρια ποσότητα απλών σακχάρων, έως 50 g/ημέρα, συνυπολογιζόμε-
νης όμως και της ποσότητας που περιέχεται σε όλα τα τρόφιμα της ημε-
ρήσιας διατροφής, μπορεί να συμπεριληφθεί στη δίαιτα των ατόμων με
ΣΔτ1 ή ΣΔτ2, εάν το επιθυμούν και υπό την προϋπόθεση να έχουν καλή
γλυκαιμική ρύθμιση.
• Η συνολική πρόσληψη απλών σακχάρων δεν θα πρέπει να ξεπερνά το
10% της ολικής ενέργειας.
 
Γλυκαιμικός Δείκτης
• Τρόφιμα που περιέχουν όμοιο ποσόν υδατανθράκων προκαλούν διαφο-
ρετική αύξηση της γλυκόζης στο αίμα.
• Τις διαφορές αυτές αναδεικνύει ο Γλυκαιμικός Δείκτης (ΓΔ), ο οποίος ορί-
ζεται ως η επιφάνεια κάτω από την καμπύλη της γλυκόζης (όση επιφάνεια
ευρίσκεται πάνω από την τιμή γλυκόζης νηστείας) κατά το χρονικό διάστημα 0 μέχρι 120 λεπτά μετά από τη χορήγηση ποσότητας της υπό εξέταση τροφήμου που να περιέχει 50 g υδατανθράκων, εκπεφρασμένη ως ποσοστό της αντίστοιχης επιφάνειας μετά από τη χορήγηση 50 g γλυκόζης. Ως τρόφιμο αναφοράς χρησιμοποιείται σε πολλές μελέτες, αντί της γλυκόζης το λευκό ψωμί, οπότε οι τιμές του ΓΔ είναι διαφορετικές.
• Όσο χαμηλότερος είναι ο ΓΔ, τόσο λιγότερο αυξάνει τη γλυκόζη το συγκεκριμένο τρόφιμο.
 
Πρωτεΐνες
• Σε ασθενείς χωρίς ενδείξεις ύπαρξης νεφροπάθειας, η πρόσληψη πρωτεϊνών μπορεί να παρέχει 10-20% της συνολικής ενέργειας.
• Σε ασθενείς με ΣΔ-1 και ενδείξεις εγκατεστημένης νεφροπάθειας, η πρό-
σληψη πρωτεϊνών θα πρέπει να είναι στο κατώτερο άκρο των αποδεκτών ορίων (0.8 g/kg ΣΒ/ημέρα).
• Για ασθενείς με ΣΔ-1 και αρχόμενη νεφροπάθεια (μικρολευκωματινουρία), καθώς και για εκείνους με ΣΔ-2 και εγκατεστημένη ή αρχόμενη νεφροπάθεια, δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα για τη διατύπωση αυστηρών συστάσεων σχετικά με τον περιορισμό της πρόσληψης πρωτεϊνών.
• Δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα για τη διατύπωση συστάσεων σχετικά
με το επιθυμητό είδος των διαιτητικών πρωτεϊνών.
 
Διαιτητικό λίπος
• Η συνολική πρόσληψη λίπους δεν θα πρέπει να ξεπερνά το 35% της ολι-
κής ενέργειας.
• Τα κεκορεσμένα και τα trans-πολυακόρεστα λιπαρά οξέα θα πρέπει να
αποτελούν κάτω από 10% της συνολικής ημερήσιας ενέργειας. Χαμηλό-
τερη πρόσληψη (<8% της ολικής ενέργειας) μπορεί να είναι ευεργετική,
εάν η LDL-χοληστερόλη είναι αυξημένη.
• Έλαια πλούσια σε μονοακόρεστα λιπαρά οξέα (MUFA), όπως το ελαιόλα-
δο, είναι χρήσιμες πηγές λίπους και ανάλογα με τις ατομικές προτιμήσεις
μπορεί να αποτελούν το 10% έως 20% της ενέργειας.
• Τα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα (PUFA) δεν θα πρέπει να ξεπερνούν το
10% της προσλαμβανόμενης ενέργειας.
• Για εκείνους που είναι υπέρβαροι, πρόσληψη λίπους κάτω από 30% μπορεί να βοηθήσει στην απώλεια βάρους.
• Συνιστάται η κατανάλωση δύο έως τριών μερίδων ψαριών (κατά προτίμηση λιπαρών ψαριών) κάθε εβδομάδα.
• Η πρόσληψη χοληστερόλης δεν πρέπει να ξεπερνά τα 300 mg/ημέρα και να είναι ακόμα μικρότερη αν η LDL-χοληστερόλη είναι αυξημένη Βαθμός Α
Αντιοξειδωτικά θρεπτικά συστατικά, βιταμίνες, μέταλλα και ιχνοστοιχεία
• Πρέπει να ενθαρρύνεται η καθημερινή κατανάλωση φυσικών τροφών πλούσιων σε διαιτητικά αντιοξειδωτικά (τοκοφερόλες, καροτινοειδή, βιταμίνη C, φλαβονοειδή, πολυφενόλες, φυτικό οξύ), ιχνοστοιχεία και βιταμίνες, όπως είναι τα λαχανικά και τα φρούτα.
• Η πρόσληψη αλατιού πρέπει να περιορίζεται σε ποσά μικρότερα από 6 g/ημέρα. Περαιτέρω μείωση επιβάλλεται για όσους έχουν υψηλή αρτηριακή πίεση.
 
Οινόπνευμα
• Η μέτρια κατανάλωση οινοπνεύματος (έως 10 g/ημέρα για τις γυναίκες και 20 g/ημέρα για τους άνδρες) είναι αποδεκτή για τα άτομα εκείνα με ΣΔ που επιθυμούν να πίνουν οινοπνευματώδη.
• Όταν το οινόπνευμα καταναλώνεται από άτομα που χρησιμοποιούν ιν-
σουλίνη, πρέπει να καταναλώνεται μαζί με ένα γεύμα που περιλαμβάνει
υδατάνθρακες, λόγω του κινδύνου σοβαρής και παρατεταμένης υπογλυ-
καιμίας.
• Η κατανάλωση οινοπνεύματος θα πρέπει να είναι περιορισμένη στα άτο-
μα που είναι υπέρβαρα, υπερτασικά ή υπερτριγλυκεριδαιμικά.
• Αποχή από οινόπνευμα συνιστάται στις γυναίκες κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και σε όσους έχουν ιστορικό παγκρεατίτιδας ή εκσεσημασμένη υπερτριγλυκεριδαιμία.
 
Συμπληρώματα διατροφής και «λειτουργικά» τρόφιμα
• Δεν υπάρχουν τεκμηριωμένες συστάσεις σχετικά με τη χορήγηση συμπληρωμάτων διατροφής και «λειτουργικών» τροφίμων.
 
Γλυκαντικές ουσίες
• Ασφαλείς, μη θερμιδικές, γλυκαντικές ουσίες, που επιτρέπεται να χρησι-
μοποιούνται είναι η Ασπαρτάμη, η Σακχαρίνη, το Ακεσουλφαμικό Κάλιο,
το Κυκλαμικό νάτριο, η Νεοτάμη και η Σουκραλόζη.
• Ολιγοθερμιδικές γλυκαντικές ουσίες είναι διάφορες πολυόλες, όπως η
Σορβιτόλη, η Μαννιτόλη, η Ερυθριτόλη, η Λακτιτόλη, η Μαλτιτόλη και η
Ξυλιτόλη. Σε πολλά άτομα προκαλούν διάρροιες.
• Η Φρουκτόζη έχει την ίδια θερμιδική απόδοση με τη Σακχαρόζη (ζάχαρη). Στην αρχική φάση του μεταβολισμού της δεν απαιτεί την παρουσία ινσουλίνης, εν συνεχεία όμως η φρουκτόζη εισέρχεται στη γλυκολυτική οδό, όπου απαιτείται παρουσία ινσουλίνης. Μπορεί να αυξήσει τα τριγλυκερίδια και σε μερικά άτομα και το ουρικό οξύ.
 
Υπολογισμός ημερήσιων θερμιδικών αναγκών για διατήρηση του Σωματικού Βάρους
Για τον υπολογισμό των ημερήσιων θερμιδικών αναγκών, αρχικά υπο-
λογίζεται ο βασικός μεταβολισμός με τους μαθηματικούς τύπους του παρακάτω πίνακα, ο οποίος εκφράζεται σε Kcal/ημέρα, το δε αποτέλεσμα πολλαπλασιάζεται επί 1.3, 1.5 ή 1.7, ανάλογα με τη μικρή, μέση ή μεγάλη διάρκεια και ένταση της ημερήσιας άσκησης, αντίστοιχα.
 
 
 
 
Πίνακας
Υπολογισμός ημερήσιων θερμιδικών αναγκών για τη διατήρηση του
Σωματικού Βάρους
Άνδρες
 <30 ετών
30-60 ετών
≥60 ετών
 (15.4 × ΣΒ) – (0.27 × Υ) + (717)
(11.3 × ΣΒ) + (0.16 × Υ) + (901)
 (8.8 × ΣΒ) + (11.28 × Υ) – (1071)
 Γυναίκες
<30 ετών
30-60 ετών
≥60 ετών
(13.3 × ΣΒ) + (3.34 × Υ) + (35)
(8.7 × ΣΒ) – (0.25 × Υ) + (865)
(9.2 × ΣΒ) + (6.37 × Υ) – (302) 

ΣΒ = παρόν σωματικό βάρος σε χιλιόγραμμα, Υ = ύψος σε εκατοστά